Wspomnienia osób cierpiących na astmę często pełne są opisów nagłych ataków duszności, które potrafią całkowicie zdominować codzienność. W związku ze Światowym Dniem Astmy, przypadającym na 5 maja, lekarze na łamach Medonetu zwracają uwagę na czynniki nasilające objawy tej choroby oraz na możliwe powikłania, które mogą poważnie zagrozić zdrowiu.
Dla wielu chorych astma oznacza nieprzewidywalne napady kaszlu, nagłe trudności z oddychaniem czy uczucie ciężaru w klatce piersiowej, które potrafią wywrócić życie do góry nogami na długie tygodnie. Ta przewlekła choroba układu oddechowego dotyka miliony ludzi, a jej przebieg może być bardzo różny — od łagodnych objawów po sytuacje stanowiące bezpośrednie zagrożenie życia. Z tego powodu kluczowe znaczenie mają szybka diagnoza, właściwe leczenie oraz świadomość, jakie czynniki mogą wywołać kolejny atak.
— Astma jest niejednorodną, przewlekłą chorobą zapalną dróg oddechowych objawiającą się: kaszlem, dusznością, uciskiem w klatce piersiowej. Podczas osłuchiwania słychać charakterystyczne świsty. Dolegliwości mają charakter napadowy. Kaszel i duszność może ustąpić samoistnie albo po zastosowaniu leków. Wyróżnia się wiele postaci astmy, między innymi alergiczną, niealergiczną i przebiegającą z otyłością — przypomina specjalistka medycyny rodzinnej Małgorzata Stokowska-Wojda.
Według lekarki, napad astmy może zostać wywołany przez kontakt z określonym czynnikiem, takim jak wysiłek fizyczny, infekcja dróg oddechowych, alergen lub substancje drażniące, na przykład dym papierosowy, intensywne zapachy czy spaliny. Zaznacza przy tym, że nie zawsze udaje się jednoznacznie wskazać czynnik uczulający.
Astma znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie. "Często zdarzało się, że po kilka dni, tygodni miałam duszności i uporczywy mokry kaszel. Najpierw przez trzy lata dostawałam antybiotyki, a później sama poszłam do pulmonologa i okazało się, że to astma. Mimo brania leków często mam zaostrzenia, a najbardziej męczący jest chyba ten mokry kaszel. Uprawiam sport, dzięki czemu moje objawy nie są już tak dokuczliwe jak kiedyś" — opisuje jedna z użytkowniczek na forum internetowym.
"Zdarzają się ataki silne po kontakcie z alergenem, np. byłam na warsztatach obróbki lnu i konopi, głupia nie wzięłam leków, 60 km od domu. Dostałam w nocy takiego ataku, że chciano mnie rano do szpitala kłaść, bo już tylko rzężenie było słychać, a od płytkiego oddechu kilka dni aż plecy bolały... Do tego był problem z podaniem leków dożylnie, bo żyły pękały i wkłuto się skutecznie chyba za szóstym razem. Nauczkę mam, że na wyjazdy leki pakuję jako pierwsze..." — dodaje inna internautka.
— Bywają sytuacje, w których do wystąpienia reakcji uczuleniowej potrzeba jednoczasowego wystąpienia dwóch lub trzech alergenów. Są to przypadki, gdzie przy burzliwej reakcji alergicznej nie można ustalić czynnika sprawczego nawet w referencyjnych ośrodkach. Ważne są czynniki, które zwiększają ryzyko napadu astmy. Przebyte w krótkim czasie zaostrzenia znacznie zwiększają ryzyko kolejnego — tłumaczy Małgorzata Stokowska-Wojda.
Do elementów, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia astmy, należą między innymi stopień nasilenia choroby (może mieć ona postać łagodną, umiarkowaną lub ciężką), skuteczność prowadzonego leczenia, predyspozycje genetyczne, infekcje bakteryjne i wirusowe (szczególnie te wywołane przez wirusa RSV oraz grypy), a także warunki mieszkaniowe, takie jak obecność roztoczy w kurzu, wilgoć, pleśń czy alergeny pochodzące od kotów, myszy i karaluchów. Istotne jest również narażenie na substancje chemiczne, w tym dym tytoniowy, parę z papierosów elektronicznych, a także farby i lakiery stosowane podczas remontów.
— Częstość zaostrzeń astmy jest większa na terenach z zanieczyszczonym powietrzem (smog), Częstość napadów astmatycznych wzrasta przy chorobach współistniejących np. choroby zatok, polipy nosa, otyłość, a także w sytuacji stresującej — dodaje specjalistka medycyny rodzinnej.
Stan astmatyczny to wyjątkowo ciężki atak, który nie ustępuje nawet po zastosowaniu standardowych leków rozszerzających oskrzela. W klasyfikacji ICD-10 taki przypadek oznaczony jest kodem J46. Według danych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w 2025 r. z tego powodu 188 osób skorzystało ze zwolnienia lekarskiego, a łączna liczba dni absencji wyniosła 1 763, co daje średnio dziewięć dni roboczych na jednego pacjenta.
Jak podkreśla Małgorzata Stokowska-Wojda, osoby z łagodną postacią astmy mogą osiągać sukcesy w sporcie wyczynowym, czego przykładem jest chodziarz Robert Korzeniowski, czterokrotny medalista olimpijski.
— Osoby chore na astmę nie mogą jednak wykonywać niektórych zawodów, zwłaszcza związanych z narażeniem na zapylenie i substancje chemiczne o działaniu drażniącym czy uczulającym. Do zawodów przeciwwskazanych osobom chorym na astmę należ między innymi piekarz, stolarz, rolnik, pracownik przemysłu chemicznego, drzewnego, fryzjer, hodowca zwierząt, a także służby mundurowe z uwagi na wysiłek fizyczny i stres, a strażacy dodatkowo narażeni są na dymy — dodaje lekarka.
Specjalistka wyjaśnia, że w przypadku ciężkiego lub umiarkowanego przebiegu astmy, wykonywanie pracy zarobkowej może być całkowicie niemożliwe. Orzeczenie o niepełnosprawności przysługuje, jeśli choroba prowadzi do trwałego ograniczenia sprawności fizycznej, psychicznej lub społecznej i mimo leczenia uniemożliwia podjęcie pracy.
— Zdarza się, że napad astmy może stanowić stan zagrażający życiu. Stąd częste wizyty osób z ciężką postacią astmy na SOR-ach. U osób z długotrwałą ciężką astmą oskrzela mogą ulec uszkodzeniu. Zwężają się i bliznowacieją, potęgując niewydolność oddechową i nasilając ciężkość napadów astmatycznych. Ponadto długie leczenie astmy lekami sterydowymi znacznie zwiększa ryzyko wystąpienia cukrzycy, osteoporozy czy niewydolności nadnerczy — przekazuje Medonetowi specjalistka.
— W Polsce funkcjonują stowarzyszenia i fundacje, które wspierają chorych na astmę, ale mają one najczęściej zasięg lokalny. Astma jest chorobą objęta opieką koordynowaną w podstawowej opiece zdrowotnej, która oprócz badań i leczenia pacjenta przewiduje edukację w zakresie jego choroby — podsumowuje lekarka Małgorzata Stokowska-Wojda.
O doświadczenia pacjentów z astmą zapytano także lekarkę Beatę Jasicę, specjalistkę pulmonologii, pulmonologii dziecięcej oraz chorób wewnętrznych z LUX MED Szpital św. Elżbiety.
— U części pacjentów są to dolegliwości, które tylko nieznacznie obniżają jakość życia, na przykład duszność pojawiająca się wyłącznie podczas wysiłku fizycznego albo w trakcie infekcji. Zdarzają się jednak chorzy z ciężką postacią astmy, u których duszność występuje praktycznie codziennie. W takich przypadkach choroba w istotny sposób wpływa na codzienne funkcjonowanie i ogranicza aktywność fizyczną — zauważa ekspertka.
Według Beaty Jasicy, najczęściej zgłaszane przez pacjentów objawy to duszność i kaszel, przy czym kaszel bywa czasem jedynym symptomem choroby. — Szczególnie w okresach niskich temperatur i zwiększonego zanieczyszczenia powietrza objawy te mogą się nasilać, co wymaga stosowania leków doraźnych. Chorzy, którzy od wielu lat zmagają się z astmą, są zazwyczaj dobrze wyedukowani i potrafią odpowiednio reagować na pogorszenie stanu zdrowia, modyfikując dawki leków zgodnie z zaleceniami lekarza. Celem leczenia jest doprowadzenie do sytuacji, w której pacjent odczuwa objawy w minimalnym stopniu albo nie odczuwa ich wcale — komentuje lek. med. Beata Jasica.
— Jeśli chodzi o orzeczenie o niepełnosprawności, w przypadku astmy dotyczy ono wyłącznie najcięższych, wieloletnich postaci choroby. Muszą wówczas występować utrwalone, nieodwracalne zmiany w oskrzelach prowadzące do trwałego upośledzenia wydolności oddechowej i cech niewydolności oddechowej. Taka sytuacja zdarza się głównie u pacjentów z ciężką, sterydozależną, źle kontrolowaną astmą lub u osób, które nie przestrzegają zaleceń terapeutycznych. Dobrze leczona astma nie powinna prowadzić do niepełnosprawności — podsumowuje lekarka.
źródło: medonet.pl
