Wielka Brytania przyjęła przełomowe przepisy, które mają na celu walkę z uzależnieniem od nikotyny wśród młodego pokolenia. Nowe prawo zakazuje sprzedaży papierosów i e-papierosów osobom urodzonym 1 stycznia 2009 r. lub później. Oznacza to, że obecni nastolatkowie w wieku 17 lat i młodsi już nigdy nie będą mogli legalnie kupić wyrobów tytoniowych. Regulacje obejmą całą Wielką Brytanię: Anglię, Szkocję, Walię i Irlandię Północną.
Medonet wyjaśnia, że celem tych zmian jest ograniczenie liczby osób uzależnionych od nikotyny wśród młodzieży oraz zmniejszenie wydatków brytyjskiej Narodowej Służby Zdrowia (NHS) na leczenie chorób wywołanych paleniem. Rząd liczy, że nowe prawo przyniesie długofalowe korzyści zdrowotne i społeczne.
Brytyjski minister zdrowia i opieki społecznej, Wes Streeting, podkreślił, że nowe przepisy są przełomem w polityce zdrowotnej kraju. Według niego, zakończenie cyklu uzależnienia od tytoniu dla przyszłych pokoleń to jeden z najważniejszych kroków w profilaktyce chorób od wielu lat. Streeting zwrócił uwagę, że palenie przez długi czas przyczyniało się do pogłębiania nierówności społecznych i wywierało presję na system ochrony zdrowia, a nowe prawo ma odwrócić ten trend.
Odważny krok w walce z uzależnieniem. Eksperci komentują
Prof. Jacek Jassem onkolog w Medonecie mówi, że decyzja brytyjskiego rządu jest wyjątkowo śmiała i może znacząco wpłynąć na zdrowie publiczne w perspektywie jednego lub dwóch pokoleń. Specjalista zauważa, że większość osób uzależnionych od nikotyny zaczyna palić jeszcze przed ukończeniem 18.-20. roku życia, dlatego przemysł tytoniowy od lat kieruje swoje działania marketingowe głównie do młodych ludzi. Jassem podkreśla, że ograniczenie dostępu do papierosów dla kolejnych roczników może realnie zmniejszyć liczbę przyszłych osób uzależnionych.
Onkolog przypomina, że uzależnienie od nikotyny to nie tylko kwestia wyboru stylu życia, ale silny nałóg biologiczny, który często prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych. Palenie tytoniu pozostaje jedną z głównych przyczyn przedwczesnych zgonów z powodu nowotworów, chorób serca i przewlekłych chorób płuc. Każde działanie, które skutecznie ogranicza liczbę młodych ludzi sięgających po papierosy, ma ogromne znaczenie dla zdrowia publicznego.
Nowe regulacje a doświadczenia innych krajów
Wprowadzenie zakazu sprzedaży papierosów osobom urodzonym po 2008 r. to kolejny krok w długofalowej polityce antytytoniowej. Prof. Jassem zauważa, że podobne działania, takie jak zakaz reklamy papierosów, ostrzeżenia zdrowotne na opakowaniach czy zakaz palenia w miejscach publicznych, również budziły kontrowersje, gdy były wprowadzane. Dziś jednak większość społeczeństwa uznaje je za oczywiste i potrzebne.
Lekarz podkreśla, że celem takich regulacji nie jest karanie palaczy, lecz stopniowa zmiana społecznego postrzegania palenia i ochrona młodych przed uzależnieniem. Jego zdaniem, samo wprowadzenie zakazu nie rozwiąże całkowicie problemu nikotynizmu, ale powinno być elementem szeroko zakrojonej polityki zdrowotnej. Brytyjski przykład pokazuje zmianę podejścia — od biernej akceptacji do aktywnej ochrony dzieci i młodzieży przed nałogiem.
Czy Polska powinna pójść śladem Wielkiej Brytanii?
Zapytany o możliwość wprowadzenia podobnych przepisów w Polsce, prof. Jassem nie ma wątpliwości, że takie rozwiązanie mogłoby się sprawdzić, choć wymagałoby szerokiego poparcia społecznego i konsekwentnego egzekwowania prawa. Przypomina, że Polska ma już pozytywne doświadczenia w zakresie polityki antytytoniowej.
Niezależnie od brytyjskiego modelu, ekspert wskazuje na konieczność wdrożenia w Polsce sprawdzonych rozwiązań, które funkcjonują w innych krajach. Wśród nich wymienia jednolite opakowania papierosów pozbawione elementów marketingowych, dalsze podwyższanie akcyzy na wyroby tytoniowe i nikotynowe, ograniczenie liczby punktów sprzedaży oraz całkowity zakaz reklamy i ekspozycji wyrobów tytoniowych w miejscach sprzedaży. Jassem zwraca uwagę, że nie powinno być sytuacji, w której papierosy czy e-papierosy są prezentowane przy kasach jak zwykłe produkty konsumpcyjne.
Nowe wyzwania: e-papierosy i marketing skierowany do młodych
Coraz większym problemem stają się nowe produkty nikotynowe oraz rosnąca popularność e-papierosów wśród dzieci i młodzieży. Prof. Jassem podkreśla, że kluczowa jest skuteczna ochrona przed marketingiem tych produktów, zwłaszcza w internecie i mediach społecznościowych.
Przemysł tytoniowy od lat stara się przyciągać nowych klientów, oferując atrakcyjne wizualnie produkty, różnorodne smaki i nowoczesny wizerunek e-papierosów. Szczególnie niepokojące są kampanie firm tytoniowych, które promują e-papierosy i podgrzewacze tytoniu jako element tzw. "harm reduction", czyli redukcji szkód. Jednak, jak wynika z niedawnego stanowiska Koalicji "Zdrowie bez Papierosów", nowe produkty nikotynowe nie spełniają kryteriów redukcji szkód, nie są bezpieczne, zawierają toksyczne substancje, a ich długofalowe skutki zdrowotne mogą być bardzo poważne.
Według onkologa, narracja o "bezpieczniejszej alternatywie" tworzy złudne poczucie bezpieczeństwa i osłabia motywację do całkowitego zerwania z nikotyną, co sprzyja inicjacji nikotynowej wśród młodych. W efekcie, zamiast ograniczać epidemię nikotynizmu, powstaje nowe pokolenie osób uzależnionych. Jego zdaniem, skuteczna strategia zdrowotna powinna opierać się na zapobieganiu uzależnieniu i wspieraniu całkowitego rzucenia nikotyny, a nie na zamianie jednej formy nałogu na inną. Dlatego działania legislacyjne muszą być uzupełnione edukacją zdrowotną i łatwiejszym dostępem do profesjonalnej pomocy w rzucaniu palenia.
Zakaz palenia w miejscach publicznych w Polsce — co się zmieniło?
Prof. Jacek Jassem, autor ustawy o zakazie palenia w miejscach publicznych, która weszła w życie w 2010 r., ocenia, że była to jedna z najważniejszych zmian w polskim zdrowiu publicznym ostatnich dekad. Przede wszystkim regulacja ta chroni osoby niepalące przed biernym paleniem, które również prowadzi do nowotworów, chorób serca i płuc. Jeszcze kilkanaście lat temu dym papierosowy był wszechobecny w restauracjach, hotelach czy miejscach pracy, a dziś dla młodego pokolenia jest to trudne do wyobrażenia.
Znaczenie tej ustawy wykracza jednak poza samo ograniczenie narażenia na dym tytoniowy. Jassem podkreśla, że regulacja ta zmieniła społeczne normy i sposób myślenia o paleniu. Palenie przestało być powszechnie akceptowanym zachowaniem i "normalnym" elementem przestrzeni publicznej. Według niego, dobrze przygotowane regulacje prawne mogą przynosić realne efekty, a największe sukcesy zdrowia publicznego wynikają ze zmian systemowych, takich jak ograniczenie reklamy, podwyższanie podatków czy ochrona przed biernym paleniem. Polska jest przykładem kraju, w którym taka polityka przyniosła wymierne rezultaty, jednak — jak ostrzega specjalista — nie można uznać, że problem nikotynizmu został już rozwiązany.
źródło: medonet.pl
