Zwolnienia lekarskie stały się w ostatnim czasie tematem licznych publikacji w mediach społecznościowych. Krótkie nagrania w sieci coraz częściej pełnią rolę poradników dla osób na L4, choć zawarte w nich informacje niejednokrotnie mijają się z rzeczywistością. Efektem tego zjawiska są nadużycia wykrywane przez kontrolerów i finansowe konsekwencje dla ubezpieczonych.
Mikołaj Zając, prezes firmy Conperio i ekspert rynku pracy, w rozmowie z Medonetem zwraca uwagę, że część zatrudnionych traktuje kilkunastosekundowe filmiki jako pełnowartościowe źródło informacji o swoich prawach w czasie choroby. Jego zdaniem trudność polega na tym, że zawiłych przepisów nie da się streścić w krótkim nagraniu. Mechanizmy platform faworyzują treści proste i wyraziste, dlatego do świadomości pracowników przenikają uproszczenia bez pokrycia w obowiązującym prawie.
— Problem polega na tym, że internet premiuje proste i chwytliwe przekazy, a przepisy bywają znacznie bardziej złożone — mówi Zając.
Nadużycia ubezpieczonych na L4
Jakich nadużyć dopuszczają się osoby korzystające ze zwolnień lekarskich? Pomysłowość Polaków bywa zaskakująca. Zając wymienia w rozmowie z Medonetem przypadki pracowników, których kontrolerzy zastali przy zbiorach wiśni i innych owoców w ramach dorabiania podczas prac sezonowych. Wśród nietypowych sytuacji znalazła się także osoba, która nie otworzyła drzwi w dzień, tłumacząc to koniecznością odespania nocnego handlu giełdowego.
Mit rewolucji w L4
Do najczęściej powielanych w sieci twierdzeń należy przekonanie, że w kwietniu doszło do fundamentalnej zmiany zasad korzystania ze zwolnień. Specjaliści wyjaśniają, że nowe zasady nie poszerzyły listy dozwolonych czynności w trakcie choroby, lecz jedynie usystematyzowały praktykę stosowaną wcześniej. Prezes Conperio podkreśla, że w internecie krążą materiały sugerujące, jakoby dawniej pracownik na L4 nie mógł pójść do apteki ani zrobić podstawowych zakupów — i jest to nieprawda.
— W sieci można znaleźć materiały sugerujące, że wcześniej pracownik na L4 nie mógł wyjść do apteki czy zrobić podstawowych zakupów. To nieprawda. Takie czynności były dopuszczalne również wcześniej, o ile pozostawały zgodne z celem zwolnienia i nie utrudniały procesu leczenia. Nowe przepisy nie stworzyły tutaj nowego prawa, lecz uporządkowały i doprecyzowały obowiązujące zasady — tłumaczy Zając.
Zając zaznacza, że wbrew zapewnieniom internetowych poradników prawo nie przyznało chorym żadnych dodatkowych uprawnień. Doprecyzowano wyłącznie ramy tego, co dotychczas było akceptowane. Faktyczną konsekwencją zmian pozostaje natomiast wzmocnienie narzędzi kontrolnych — pracodawcy zatrudniający mniej niż 21 osób mogą teraz sami sprawdzać, czy pracownik prawidłowo wykorzystuje L4.
Dorabianie na L4 wciąż zakazane
Innym powielanym w sieci przekonaniem jest teza o możliwości legalnego podjęcia pracy u innego pracodawcy podczas L4. Specjalista wskazuje, że przepisy pozwalające na taką pracę jeszcze nie obowiązują, a w mediach społecznościowych łatwo pomylić zapowiedzi legislacyjne z aktualnym stanem prawnym. W kontekście zmian w zwolnieniach lekarskich pojawia się data kwiecień 2026 r. Zaufanie internetowym poradom może natomiast skończyć się poważnymi konsekwencjami finansowymi.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) przypomina, że podejmowanie pracy zarobkowej w trakcie L4 nadal grozi utratą prawa do zasiłku za cały okres absencji. Zając zauważa, że coraz więcej pracowników podczas kontroli powołuje się na treści zasłyszane w mediach społecznościowych. Tego rodzaju tłumaczenia nie chronią jednak przed karami przewidzianymi w prawie.
27,5 mln zaświadczeń w ZUS
Zgodnie z danymi ZUS w 2025 r. do rejestru zaświadczeń lekarskich wpłynęło 27,5 mln dokumentów potwierdzających czasową niezdolność do pracy. Łącznie dało to 290,5 mln dni absencji chorobowej — obejmującej zarówno chorobę własną, jak i opiekę nad dziećmi oraz innymi członkami rodziny.
Średni czas trwania zaświadczenia lekarskiego wyniósł 11 dni, a otrzymał je statystycznie co drugi Polak ubezpieczony w ZUS. W zestawieniu z poprzednim rokiem ZUS odnotował wzrost o pół miliona dni absencji chorobowej.
— Częściej korzystaliśmy ze zwolnień krótkich — wystawionych zostało 9,8 mln zaświadczeń z tytułu choroby własnej do pięciu dni, czyli o 0,2 proc. więcej niż rok wcześniej (w 2024 r. — 9,5 mln), w tym 1,8 mln zaświadczeń jednodniowych (w 2024 r. — 1,7 mln) — podał ZUS.
Zając wskazuje na paradoks — im precyzyjniej ustawodawca reguluje zasady korzystania z L4, tym więcej w internecie pojawia się uproszczonych interpretacji. O granicach tego, co dozwolone w trakcie choroby, przesądzają realia konkretnej sytuacji oraz treść prawa, a nie liczba wyświetleń krótkiego filmu w mediach społecznościowych. Powoływanie się przed kontrolerem na wiedzę zaczerpniętą z TikToka nie zastąpi znajomości rzeczywistych zasad.
źródło: medonet.pl
