Coraz więcej wczesnych zachorowań na raka. Onkolog apeluje o czujność. "Zasada jest prosta" - Beskidy News

Według najnowszych danych przedstawionych przez Światową Organizację Zdrowia, co piąty mieszkaniec globu zachoruje na raka. Obecnie każdego roku diagnozuje się nowotwór u 20,6 mln osób, a przewidywania na kolejne 24 lata wskazują, że liczba ta wzrośnie do niemal 35 mln. Polska również stanie w obliczu tego narastającego problemu. Profesor Jacek Jassem w rozmowie z Medonetem wymienia, że wśród najczęściej występujących nowotworów w naszym kraju nadal dominować będą rak piersi u kobiet, rak prostaty u mężczyzn, a także rak płuca i jelita grubego, które dotykają obie płcie. Specjalista przewiduje również wzrost liczby przypadków nowotworów związanych z nadwagą, takich jak rak trzonu macicy, nerki, wątroby czy trzustki.

Chociaż skala zachorowań jest ogromna, istnieją skuteczne sposoby na zmniejszenie ryzyka. Kamil Karpowicz podkreśla, że najważniejsza jest profilaktyka pierwotna, obejmująca unikanie palenia tytoniu, szczepienia przeciwko wirusowi HPV i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, rezygnację z alkoholu, leczenie nadwagi oraz kontrolowanie masy ciała. Równie istotna jest czujność onkologiczna, która pozwala na wykrycie choroby na wczesnym etapie. Jak zauważa lekarz, wczesne rozpoznanie raka daje szansę na całkowite wyleczenie, podczas gdy wykrycie go nawet rok później może oznaczać, że choroba jest już nieoperacyjna.

Zrozumienie, jak rozpoznać pierwsze symptomy nowotworu, stanowi kluczowy element czujności onkologicznej. Lekarz wyjaśnia, że nie chodzi o zdobycie specjalistycznej wiedzy medycznej, lecz o podstawową znajomość własnego organizmu, którą każdy powinien wynieść ze szkoły. Najważniejsze jest, by wiedzieć, jak wygląda i funkcjonuje nasze ciało na co dzień, a także reagować na zmiany, które utrzymują się przez dłuższy czas. Karpowicz tłumaczy, że czujność onkologiczna nie polega na ciągłym zamartwianiu się czy wykonywaniu wszystkich możliwych badań, lecz na obserwowaniu siebie i reagowaniu na uporczywe objawy. Kluczowe jest tu słowo "uporczywy" — pojedynczy ból głowy czy chwilowy kaszel nie powinny budzić niepokoju, natomiast objawy trwające ponad dwa lub trzy tygodnie, bez wyraźnej przyczyny, wymagają konsultacji lekarskiej. Osoby z zespołem jelita drażliwego są przyzwyczajone do określonego rytmu wypróżnień, jednak każda trwała zmiana tego wzorca powinna być sygnałem ostrzegawczym.

Drugim istotnym elementem jest regularne poddawanie się badaniom przesiewowym, nawet jeśli nie występują żadne dolegliwości. Dotyczy to takich badań jak cytologia, test na obecność wirusa HPV, mammografia, kolonoskopia, tomografia płuc u osób palących, kontrola znamion skórnych oraz samobadanie jąder lub piersi. — Znaleźć nowotwór, gdy nic nam jeszcze nie dolega — o to właśnie chodzi w czujności onkologicznej — mówi wprost onkolog.

Wiek, w którym należy zacząć zwracać uwagę na objawy mogące świadczyć o nowotworze, staje się coraz niższy. Kamil Karpowicz na łamach Medonetu podkreśla, że nowotwory mogą pojawić się w każdym okresie życia, nawet u dzieci, choć u najmłodszych są to inne typy, takie jak białaczki, chłoniaki czy guzy mózgu, a odpowiedzialność za czujność spoczywa na rodzicach i lekarzach pediatrach. Wśród dorosłych w ostatnich latach obserwuje się wzrost liczby zachorowań przed ukończeniem 50. roku życia, zwłaszcza na raka jelita grubego. Lekarz zaznacza, że dawniej powtarzane zapewnienia, iż młody wiek chroni przed rakiem, są obecnie nieaktualne. — Czujność włączamy od wczesnej dorosłości, a nie dopiero po pięćdziesiątce. I nie chodzi o to, by dwudziestolatek żył w lęku, tylko żeby uporczywego objawu nie bagatelizować z powodu wieku — przestrzega onkolog.

Wśród najważniejszych sygnałów, które mogą świadczyć o rozwijającym się nowotworze, Kamil Karpowicz podkreśla, że żaden z nich nie oznacza automatycznie raka, a większość ma łagodne przyczyny, jednak każdy utrzymujący się objaw powinien zostać skonsultowany z lekarzem. W przypadku pojawienia się niepokojących symptomów specjalista zaleca, by nie szukać diagnozy w internecie, ponieważ narzędzia takie jak Chat GPT mogą niepotrzebnie przestraszyć lub fałszywie uspokoić. — Nie diagnozować się w internecie (Chat GPT zwykle albo przeraża, albo fałszywie uspokaja), tylko pójść do lekarza rodzinnego, który zdecyduje o dalszych krokach — wskazuje onkolog i dodaje: — Jeżeli jeden lekarz zbagatelizuje a ty czujesz, że jednak jest to problem, to jest jeszcze wielu innych lekarzy w Polsce i można wybierać.

Kamil Karpowicz zauważa, że Polacy często popadają w dwie skrajności: część osób ignoruje objawy z powodu strachu lub niewiedzy, co prowadzi do zbyt późnego zgłoszenia się do lekarza, szczególnie wśród mężczyzn, podczas gdy inni żyją w ciągłym niepokoju i wykonują nadmiar badań bez wyraźnego powodu. — Zdrowa czujność onkologiczna jest pośrodku — spokojna uważność zamiast paniki i wyparcia. Pod tym względem mamy jako społeczeństwo naprawdę dużo pracy do wykonania, najwięcej w obszarze przełamywania strachu, bo to on najczęściej odbiera ludziom cenne miesiące.

Historie pacjentów, którymi podzielił się onkolog, pokazują, jak ważna jest szybka reakcja na niepokojące zmiany. — Pierwsza pacjentka zauważyła, że jedno znamię zaczęło się zmieniać i krwawić, nie czekała — poszła do chirurga. Okazało się, że to czerniak — usunięto go we wczesnym stadium i kobieta jest zdrowa. Drugi przykład to mężczyzna po czterdziestce, który przez wiele miesięcy widywał krew w stolcu, ale tłumaczył ją hemoroidami, hamował go też wstyd przed badaniem. Gdy w końcu trafił do mnie, rak jelita grubego był już zaawansowany. Tak naprawdę ten sam objaw, a jaka różnica — zauważa onkolog.

Kamil Karpowicz, który obecnie pracuje w Szwecji, zwraca uwagę na rozwiązania stosowane w tamtejszej opiece zdrowotnej. — Podoba mi się, że tam praktycznie każdy POZ i lekarz rodzinny potrafi i ma możliwości przeprowadzenia kontroli znamion skórnych dermatoskopem oraz wycinania nieskomplikowanych zmian na miejscu (tak drobne zabiegi są wykonywane w poradni POZ) — to jedna z podstawowych "usług" tutaj w POZ i bardzo często wykorzystywana. Dlaczego zdecydował się wyjechać i jak wygląda jego praca za granicą, Kaml Karpowicz opowiedział Medonetowi.

Kamil Karpowicz jest lekarzem specjalizującym się w onkologii klinicznej, na co dzień pracuje w Szwecji, a w internecie znany jest jako "Onkolog bez granic". Posiada ponad dziesięć lat doświadczenia w pracy klinicznej. W mediach społecznościowych popularyzuje wiedzę na temat nowotworów i prowadzi konsultacje dla polskich pacjentów. W swojej praktyce zawodowej i naukowej skupia się przede wszystkim na leczeniu kobiet z rakiem piersi oraz na wdrażaniu nowych metod immunoterapii i terapii celowanych.

źródło: medonet.pl