Minęła pięćdziesiąta rocznica śmierci Zofii Kossak - pisarki i działaczki, która po wojnie zaznaczyła swoją obecność w naszym regionie.
Z zacnego rodu
Zofia Kossak-Szczucka-Szatkowska urodziła się 9 kwietnia 1889 roku w Kośminie, w dzisiejszym woj. lubelskim. Była córką Tadeusza Kossaka – działacza społecznego i majora kawalerii Wojska Polskiego, brata bliźniaka znanego malarza Wojciecha Kossaka – oraz wnuczką Juliusza Kossaka, również znanego malarza. Siostrami stryjecznymi Zofii były: poetka Maria Pawlikowska - Jasnorzewska oraz Magdalena Samozwaniec.
Pisarka i nie tylko
Zofia Kossak w świadomości społecznej i pamięci funkcjonuje głównie jako autorka powieści, których napisała ponad pięćdziesiąt. Wśród nich były takie tytuły, jak: „Pożoga”, „Bez oręża”, czy Krzyżowcy”. W jej biografii figurują również książki o Śląsku Cieszyńskim i Górnym Śląsku: „Na Śląsku”, „Skarb Śląski”, „Z dziejów Śląska”, czy też „Przygody Kacperka, góreckiego skrzata”.
W czasie II wojny światowej Zofia Kossak zaangażowała się w działalność konspiracyjną. Pomimo tego, że wcześniej była autorką wielu publikacji krytycznych wobec Żydów, podczas wojny poświęciła się ich ratowaniu. Powołała Tymczasowy Komitet Pomocy Żydom, przekształcony wkrótce w Radę Pomocy Żydom „Żegota”. Za tę działalność, po wojnie odznaczona została medalem „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata”. Na skutek donosu aresztowano ją 27 września 1943 roku. Znalazła się w Obozie Koncentracyjnym Auschwitz – Birkenau, po kilku miesiącach została przewieziona na warszawski Pawiak i skazana na śmierć. Dzięki staraniom władz podziemia została uwolniona w końcu lipca 1944, a potem wzięła czynny udział w powstaniu warszawskim.
W Górkach…
W należącym do jej rodziców dworze w Górkach Wielkich koło Skoczowa Zofia Kossak zamieszkała pierwszy raz w 1923 roku, po śmierci męża Stanisława Szczuckiego.
Wraz z wybuchem wojny pisarka przeniosła się do Warszawy. Do Górek wróciła w 1957 roku, gdzie osiadła w tzw „Domu Ogrodnika” ponieważ stary dwór spłonął w 1945 roku. Do śmierci pisywała głównie powieści historyczne, znajdujące spore uznanie wśród młodzieży. Zmarła 9 kwietnia 1968 roku w szpitalu w Bielsku-Białej, a pochowana została na cmentarzu parafialnym w Górkach Wielkich.
Dwór pamięta
Krótko po śmierci pisarki w Górkach Wielkich utworzono muzeum jej imienia, natomiast w 1984 roku powołano Towarzystwo im. Zofii Kossak. Obecnie w dawnym dworze działa fundacja imienia autorki, założona przez jej potomków i prowadzona w Centrum Kultury i Sztuki „Dwór Kossaków”. Fundacja pielęgnuje oczywiście pamięć o pisarce, w samym centrum natomiast odbywa się wiele godnych uwagi polecenia oraz szeroko dostępnych imprez kulturalnych.
Centrum Kultury i Sztuki „Dwór Kossaków” ul. Stary Dwór 4 Górki Wielkie.
