Warszawa od 1 czerwca dołącza do grona miast, które wprowadzają nocne ograniczenia sprzedaży alkoholu. Samorządowcy argumentują, że chodzi przede wszystkim o bezpieczeństwo mieszkańców i porządek na ulicach. Eksperci medyczni mają jednak zupełnie inne zdanie na temat realnej skuteczności tego rozwiązania.
O ocenę nowych przepisów Medonet poprosił prof. dr. hab. n. med. Leszka Czupryniaka, specjalistę chorób wewnętrznych i diabetologii, kierownika Kliniki Diabetologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Lekarz przyznaje, że samo ograniczenie dostępu do alkoholu w nocy ma sens z perspektywy porządkowej. Osoby kupujące alkohol po północy najczęściej spożywają go natychmiast, zwykle poza domem, a to właśnie one generują kłopoty w przestrzeni publicznej.
Według profesora takie regulacje mogą faktycznie przełożyć się na mniejszą liczbę zdarzeń ulicznych oraz spadek liczby nietrzeźwych pacjentów trafiających na szpitalne oddziały ratunkowe. Drugim istotnym aspektem jest wymiar symboliczny — władze wysyłają sygnał, że spożywanie alkoholu nie jest sprawą obojętną i wymaga pewnej kontroli. Tego rodzaju działania wpisują się też w szerszą politykę zdrowia publicznego i cieszą się społeczną akceptacją.
Prohibicja a skala uzależnienia
Prof. Czupryniak nie pozostawia jednak złudzeń co do wpływu nowych przepisów na rzeczywistą skalę alkoholizmu. Jego zdaniem nocne zakazy w żaden sposób nie zmniejszą liczby osób pijących w Polsce. Mechanizm jest prosty — kto chce się napić, kupi alkohol wcześniej, dokładnie tak samo, jak działo się przy okazji zakazu handlu w niedziele.
— Nie łudźmy się: skala alkoholizmu od tego nie spadnie ani trochę. To jest raczej działanie porządkowe i edukacyjne, ale jako realne narzędzie walki z uzależnieniem to po prostu nie zadziała — mówi profesor. Dodaje, że osoba uzależniona, wypijająca codziennie pół litra, po prostu zaopatrzy się przed zamknięciem sklepu.
Lekarz wskazuje również na polityczny wymiar takich decyzji. Władzom łatwo pokazać konkretne działanie i ogłosić walkę z problemem. Nazywa to jednak „listkiem figowym", który nie dotyka istoty zjawiska.
Edukacja i zakaz reklamy
Pytany o to, co faktycznie mogłoby ograniczyć spożycie alkoholu w społeczeństwie, profesor wymienia trzy filary. Pierwszy to edukacja prowadzona od najmłodszych lat — nie oparta na straszeniu, lecz na rzetelnym przekazie. Współczesna medycyna jednoznacznie stwierdza, że bezpieczna dawka alkoholu nie istnieje, dlatego najlepszym rozwiązaniem jest całkowita abstynencja.
Drugim elementem powinno być rozsądne ograniczanie dostępności — ekspert proponuje przede wszystkim całkowity zakaz reklamy alkoholu. Trzeci filar to systemowe leczenie uzależnień, którego w Polsce praktycznie brakuje. Lekarz zwraca uwagę, że osoby uzależnione nie poradzą sobie same, a placówek oferujących realną pomoc jest zdecydowanie za mało.
Sytuacja w szpitalach po wprowadzeniu zakazu
Tydzień przed Warszawą nocne ograniczenia wprowadził Lublin. Pierwsze dane pokazują, że liczba mandatów za picie alkoholu w przestrzeni publicznej spadła ponad trzykrotnie w porównaniu z poprzednim weekendem. Zakaz sprzedaży obowiązuje tam od godz. 23. do 6. w sklepach i na stacjach paliw, z wyłączeniem lokali gastronomicznych. Służby oraz szpital odnotowały także mniej interwencji i pacjentów pod wpływem alkoholu.
Zdaniem prof. Czupryniaka taki efekt jest zrozumiały — ale nie wynika ze spadku konsumpcji. Na SOR trafiają bowiem przede wszystkim osoby, które straciły kontrolę w miejscu publicznym, a nie te pijące w domu. Przeniesienie spożycia z ulicy do mieszkań ogranicza skutki widoczne dla innych, ale nie dotyka przyczyny problemu.
Koszty społeczne i medyczne
Skala alkoholizmu w Polsce, według profesora, jest ogromna — pijących systematycznie liczy się w milionach. Konsekwencje widać codziennie na oddziałach szpitalnych. Trafiają tam pacjenci z marskością wątroby, jej uszkodzeniami, ostrym zapaleniem trzustki czy kardiomiopatią alkoholową. Część z nich nie sięga już po alkohol od lat, ale skutki zdrowotne pozostają nieodwracalne.
Jeden z raportów oszacował roczne koszty spożycia alkoholu w Polsce na około 160 mld zł. To kwota porównywalna z budżetem Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Profesor podkreśla, że ciężar tych wydatków ponosi całe społeczeństwo, niezależnie od indywidualnych wyborów dotyczących picia.
Z perspektywy szpitala oznacza to także konkretne, fizyczne ograniczenia. Pacjenci wymagający długotrwałego leczenia powikłań alkoholowych zajmują łóżka, które mogłyby być wykorzystane dla innych chorych. Brak wyspecjalizowanych ośrodków leczenia uzależnień powoduje, że problem krąży między ulicą, szpitalem a domem.
Dramatyczne obrazy z oddziału
Lekarz opisuje, jak wygląda codzienność na jego oddziale, który dysponuje niemal 40 łóżkami. Zawsze przebywa tam kilku pacjentów z powikłaniami związanymi z alkoholem. Najgroźniejsze stany to ostre zapalenie trzustki oraz toksyczne uszkodzenie wątroby — oba mogą zakończyć się śmiercią. Na oddziale dochodzi do kilku takich zgonów rocznie.
Profesor przytacza historię pacjenta wypisanego dzień wcześniej — 68-letniego mężczyzny z zaawansowaną marskością wątroby i ogromnym wodobrzuszem. Z jego jamy brzusznej upuszczono około 15 litrów płynu. Chory praktycznie się nie porusza, nie kwalifikuje się do przeszczepu, a do szpitala trafił po raz drugi w ciągu miesiąca. Opiekę zapewnia mu żona — bez niej prawdopodobnie już by nie żył.
Osobny problem stanowią pacjenci w zespole odstawiennym. Pobudzeni, agresywni, niewrażliwi na ból, bywają zagrożeniem dla siebie i otoczenia. Profesor wspomina, że czasem pięciu dorosłych mężczyzn nie jest w stanie opanować takiego chorego, który musi być unieruchomiony w łóżku za wszystkie kończyny.
— Mam mocniejszy. Jeśli ktoś chce umrzeć młodo, to droga jest bardzo prosta: pić dużo. Można umrzeć, mając 40-45 lat, na przykład na ostre zapalenie trzustki, i »ominąć« wszystkie inne choroby przewlekłe. Tylko że to nie jest szybka, »łatwa« śmierć. To jest śmierć w niewyobrażalnym bólu — mówi prof. Leszek Czupryniak.
źródło: medonet.pl
