Niewydolność serca to najczęstsza przyczyna zgonów w Polsce, odpowiadająca za śmierć większej liczby osób niż nowotwory.

W rozmowie z Medonetem prof. dr hab. Agata Bielecka-Dąbrowa mówi, w Polsce z powodu niewydolności serca umiera co roku 140 tys. osób, co czyni ją najczęstszą przyczyną śmierci. Specjalistka podkreśla, że pięcioletnie przeżycie po rozpoznaniu tej choroby dotyczy mniej niż połowy pacjentów, co jest bardzo niepokojącym wynikiem. Wskazuje również, że w krajach zachodnich, takich jak Hiszpania, liczba zgonów z powodu niewydolności serca jest trzykrotnie niższa, co daje nadzieję na poprawę sytuacji w Polsce.

Obecnie z niewydolnością serca zmaga się 1,4 mln Polaków, a liczba ta wciąż rośnie. Dziesięć lat temu chorych było o 200 tys. mniej. Ekspertka podkreślają, że aż 30 proc. wszystkich zgonów w Polsce jest związanych z tą chorobą.

Czym jest niewydolność serca i jak ją odróżnić od zawału?

Niewydolność serca to przewlekła choroba, w której serce nie jest w stanie pompować wystarczającej ilości krwi i tlenu do tkanek organizmu. W efekcie dochodzi do niedotlenienia i osłabienia całego ciała. - Proces ten często rozwija się stopniowo, a sama niewydolność serca to choroba przewlekła. - mówi ekspertka Medonetu. Zawał serca występuje, gdy dochodzi do zablokowania tętnicy wieńcowej, co prowadzi do obumierania części mięśnia sercowego. Objawia się to nagłym bólem w klatce piersiowej, dusznością, zimnymi potami i nudnościami.

Najczęstsze przyczyny niewydolności serca

Jak wyjaśnia w Medonecie prof. Bielecka-Dąborwa do rozwoju niewydolności serca prowadzą zarówno czynniki związane ze stylem życia, jak i inne schorzenia. Palenie papierosów, nadmierne spożycie alkoholu, przewlekły stres, niezdrowa dieta oraz brak aktywności fizycznej znacząco zwiększają ryzyko zachorowania. Najczęściej jednak niewydolność serca jest skutkiem chorób takich jak nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, wady zastawkowe serca czy kardiomiopatie. Może być także powikłaniem po przebytym zawale serca lub zapaleniu mięśnia sercowego, które często jest wynikiem infekcji, na przykład grypy. Dodatkowo, choroby metaboliczne, takie jak cukrzyca, otyłość, zaburzenia pracy tarczycy czy przewlekła anemia, również mogą prowadzić do rozwoju tej choroby.

W Polsce najczęstszą przyczyną niewydolności serca jest nadciśnienie tętnicze, ale coraz większą rolę odgrywają także cukrzyca i otyłość. Ekspertka zauważa, że liczba osób z chorobą otyłościową rośnie nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie, co przekłada się na wzrost przypadków niewydolności serca związanych zarówno z przerostem mięśnia sercowego, jak i przewlekłym stanem zapalnym wywołanym przez tkankę tłuszczową.

Objawy niewydolności serca — na co zwrócić uwagę?

Pierwszym sygnałem ostrzegawczym, który powinien skłonić do wizyty u lekarza, jest szybkie męczenie się podczas codziennych czynności. Prof. Bielecka-Dąbrowa zwraca uwagę, że pacjenci często zgłaszają, iż wcześniej bez problemu pokonywali dłuższe dystanse czy wchodzili po schodach, a obecnie szybko tracą siły i pojawia się duszność. To tzw. wysiłkowe ograniczenie tolerancji wysiłku, które jest charakterystycznym objawem niewydolności serca.

W miarę postępu choroby pojawiają się kolejne symptomy, takie jak duszność podczas leżenia na płasko, co sprawia, że chorzy podkładają pod głowę coraz więcej poduszek, by spać w pozycji bardziej wyprostowanej. Z czasem mogą wystąpić obrzęki — początkowo wokół kostek, a następnie obejmujące stopy, podudzia, a w zaawansowanych przypadkach nawet jamę brzuszną (wodobrzusze). Do objawów nocnych należą napadowy kaszel wybudzający ze snu oraz częste oddawanie moczu w nocy, co bywa mylone z problemami urologicznymi.

Mniej typowym, ale istotnym objawem jest bendopnea, czyli duszność pojawiająca się podczas schylania się, na przykład przy wiązaniu butów. Wynika to z ucisku brzucha na klatkę piersiową, co zwiększa ilość krwi napływającej do niewydolnego serca i powoduje uczucie duszności.

Dlaczego przy niewydolności serca częściej oddaje się mocz w nocy?

W ciągu dnia, na skutek niewydolności serca, krew gromadzi się w żyłach kończyn dolnych, co prowadzi do powstawania obrzęków. W nocy, kiedy pacjent leży, nagromadzona woda wraca do krążenia, a poprawa ukrwienia nerek skutkuje zwiększoną produkcją moczu.

Leczenie niewydolności serca — czy można ją cofnąć?

Specjaliści podkreślają, że niewydolność serca można skutecznie leczyć i kontrolować jej objawy. W niektórych przypadkach możliwe jest nawet odwrócenie przebiegu choroby i powrót do zdrowia. Prof. Bielecka-Dąbrowa zaznacza, że pacjenci z otyłością, którzy zredukują masę ciała o ponad 15 proc., mogą odwrócić przebieg niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową. Podobnie jest w przypadku osób z nadciśnieniem, u których choroba została wykryta na wczesnym etapie i odpowiednio leczona.

W przypadku wad zastawkowych serca, które są częstą przyczyną niewydolności, nie zawsze konieczna jest natychmiastowa operacja. Kluczowe jest pozostawanie pod stałą opieką lekarza, który oceni ryzyko i w razie potrzeby skieruje na leczenie operacyjne. U wielu pacjentów po operacji objawy niewydolności serca ustępują, jeśli zabieg zostanie przeprowadzony w odpowiednim momencie.

Obecnie dostępne są nowoczesne leki, które pozwalają skutecznie kontrolować chorobę, a w przypadku nieskuteczności leczenia farmakologicznego, istnieją inne metody interwencyjne, które poprawiają jakość życia i wydłużają jego długość.

Jak długo można żyć z niewydolnością serca?

Statystyki wskazują, że pięcioletnie przeżycie po rozpoznaniu niewydolności serca wynosi niespełna 50 proc. Szybkie rozpoznanie i wdrożenie leczenia znacząco zwiększa szanse na dłuższe życie i lepszą kondycję. W Polsce działa bezpłatna Kardiolinia (kardiolinia.pl) — Centrum Edukacji i Wsparcia Pacjenta z Niewydolnością Serca, gdzie można uzyskać bezpłatną poradę edukacyjną. Prof. Bielecka-Dąbrowa podkreśla, że są pacjenci, którzy z niewydolnością serca żyją już ponad 15 lat i cieszą się dobrą formą, a postęp medycyny daje nadzieję na dalszą poprawę wyników leczenia.

źródło: medonet.pl