To druga w Polsce (po Dunajcu) rzeka, stwarzająca najwyższe ryzyko powodziowe. Wpadając do Wisły w okolicy Oświęcimia zwiększa jej przepływ o blisko 60 procent, czyli najwięcej w skali kraju. Jest też pierwszym dużym prawobrzeżnym dopływem Wisły. Tak, Soła to rzeka wyjątkowa…
Gdzie wypływa?
Trwają o to nieformalne spory. Zwardoń twierdzi, że w Zwardoniu, Rajcza - że w Rajczy. Początek Soły to jednak z pewnością połączenie kilku potoków górskich. Czy jest to w Rajczy obok przystanku kolejowego, gdzie Potok Rycerki łączy się z tzw. Ujsołą lub Woda Ujsolską? Na mapach zaznaczane jest często inne miejsce początku Soły, ok. 5 km w górę rzeki, gdzie w miejscowości Sól do potoku Czerna wpada potok Solanka.
Gdzie płynie?
Soła swoim nurtem o długości blisko 90 km mija Kotlinę Żywiecką, Beskid Mały i Pogórze Śląskie. Średni notowany w 2010 roku przepływ to 18,8 metrów sześciennych na sekundę, a przepływ maksymalny zarejestrowany został w 1958 roku w Tresnej w objętości 1382 metrów sześciennych na sekundę (wtedy Soła zalała nawet centrum Żywca). Potencjał powodziowy Soły jest jak widać ogromny.
Zapory
Właśnie z tego powodu zdecydowano się na spiętrzenie rzeki i budowę zbiornika retencyjnego, jakim jest Jezioro Żywieckie. Zespół zapór, zwany Kaskadą Soły, to cztery zbiorniki (jeden z nich na górze Żar). Ostatni - zbiornik czaniecki, jest również zbiornikiem wody pitnej dla Bielska i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego jest zamknięty dla rekreacji. Najwcześniej, jeszcze przed II wojną światową powstało jezioro Międzybrodzkie, zamknięte okazałą zaporą w Porąbce. Wiecie kto brał udział w jej projektowaniu?
Pierwszy prezydent Polski
Tak, prof. Gabriel Narutowicz, który skorygował wykonany wcześniej projekt - zapora została wybudowana z przerwami w latach 1920–1937, a zaprojektował ją w 1910 roku inż. Tadeusz Baecker i inż. Kazimierz Maćkowski, posiłkując się projektem zapory w Szwajcarii autorstwa właśnie Narutowicza (urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Gabriel Narutowicz pełnił przez pięć dni, został zastrzelony). Wygląd zapory, obecnie jednej z najstarszych w Polsce, był imponujący, stanowiła ona chlubę miejscowości. A miejscowi z Porąbki i Międzybrodzia przekomarzali się, co jest ważniejsze: "tama wasa, woda nasa". Przy budowie zapory zginęły cztery osoby.
Krótki, archiwalny film z otwarcia zapory w Porąbce: TUTAJ
