Paryż znalazł się w pierwszej piątce najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie, wyprzedzając nawet takie metropolie jak Londyn, który uplasował się w pierwszej dziesiątce. Najnowszy raport IQAir przeanalizowany przez Medonet pokazuje, że tylko trzy kraje europejskie spełniają roczne wytyczne WHO dotyczące poziomu PM2.5. Eksperci ostrzegają, że jakość powietrza na świecie pogarsza się, a coraz więcej miast oddycha powietrzem poniżej bezpiecznych norm.
Według opublikowanego właśnie 8. corocznego raportu IQAir, sytuacja związana z zanieczyszczeniem powietrza pogarsza się na całym świecie. Analiza objęła dane z 9 446 miast w 143 krajach, regionach i terytoriach, a wyniki wskazują na utrzymujące się zagrożenia dla zdrowia oraz pojawiające się nowe trendy regionalne. Eksperci podkreślają, że głównymi czynnikami wpływającymi na pogorszenie jakości powietrza są zmiany klimatyczne wywołane działalnością człowieka, a w 2025 r. szczególnie negatywny wpływ miały dymy z pożarów lasów, burze piaskowe i inne ekstremalne zjawiska pogodowe.
Z raportu opublikowanego w Medonecie wynika, że tylko 14 proc. miast na świecie oddycha powietrzem spełniającym normy bezpieczeństwa, co oznacza spadek w porównaniu z poprzednim rokiem, kiedy wskaźnik ten wynosił 17 proc. Tylko trzynaście krajów na świecie może pochwalić się czystym powietrzem, a aż 91 proc. analizowanych państw nie spełnia wytycznych WHO dotyczących jakości powietrza.
Światowa Organizacja Zdrowia ustaliła bezpieczne limity dla PM2.5, czyli drobnych cząstek zawieszonych, które mogą przenikać do płuc i krwiobiegu, powodując poważne problemy zdrowotne, takie jak choroby układu oddechowego, serca czy nowotwory. Obecnie tylko trzy kraje europejskie — Andora, Estonia i Islandia — spełniają roczną wytyczną WHO dotyczącą PM2.5 (5 µg/m³). Do grona trzynastu państw i terytoriów na świecie, które mieszczą się w tych normach, należą także Australia, Barbados, Bermudy, Polinezja Francuska, Grenada, Nowa Kaledonia, Panama, Portoryko, Reunion oraz Wyspy Dziewicze Stanów Zjednoczonych.
Najbardziej zanieczyszczone kraje to Pakistan, Bangladesz, Tadżykistan, Czad i Demokratyczna Republika Konga. Wszystkie 25 najbardziej zanieczyszczonych miast świata znajduje się w Indiach, Pakistanie i Chinach, z przewagą miast indyjskich na czele zestawienia. Autorzy raportu zwracają uwagę, że w północnoindyjskim stanie Uttar Pradesh, w mieście Loni, roczna średnia stężenia PM2.5 wyniosła 112,5 µg/m³, co stanowi niemal 23 proc. wzrost w porównaniu z 2024 r. i ponad 22 razy przekracza zalecenie WHO. Według badania z 2024 r., głównymi źródłami zanieczyszczeń są tam ruch drogowy, emisje przemysłowe, kurz z dróg oraz nielegalne wysypiska.
Z drugiej strony, najczystsze powietrze na świecie odnotowano w Nieuwoudtville w Republice Południowej Afryki, gdzie średnie roczne stężenie PM2.5 wyniosło 1,0 µg/m³. Miejscowość ta położona jest w regionie Namaqualand, znanym z corocznego kwitnienia kwiatów.
Jakość powietrza w Europie: liderzy i outsiderzy
W Europie w 2025 r. 23 kraje odnotowały wzrost średnich rocznych stężeń PM2.5, podczas gdy w 18 krajach zanotowano spadki. W Szwajcarii i Grecji zanieczyszczenie wzrosło o ponad 30 proc., co eksperci tłumaczą wpływem dymu z pożarów lasów w Ameryce Północnej oraz pyłu saharyjskiego. Największy spadek, blisko 24 proc., odnotowała Malta, co przypisuje się przejściu na odnawialne źródła energii i ograniczeniu emisji z transportu.
Firma IQAir prowadzi również bieżący ranking miast pod względem jakości powietrza. W czasie przygotowywania raportu Paryż znalazł się w pierwszej piątce najbardziej zanieczyszczonych miast na świecie, obok Pekinu, Dhaki, Wuhan i Seulu. Londyn uplasował się w pierwszej dziesiątce.
W czwartek, 19 marca, Copernicus Atmosphere Monitoring Service ostrzegł przed wysokim poziomem PM2.5 w Europie. Przyczyną były sezonowe emisje amoniaku z nawozów stosowanych w rolnictwie, wzrost stężenia pyłków oraz utrzymujące się niekorzystne warunki pogodowe. Copernicus zwrócił uwagę, że spalanie paliw kopalnych w Europie Wschodniej i na Bałkanach nadal pogarsza jakość powietrza. Wśród krajów, które miały być narażone na pogorszenie sytuacji w kolejnych dniach, wymieniono Niemcy, Francję, Holandię, Belgię, Wielką Brytanię i Irlandię.
Braki w danych o jakości powietrza utrudniają działania
Światowy Raport o Jakości Powietrza 2025 pokazuje, że w 54 krajach średnie roczne stężenie PM2.5 wzrosło, w 75 spadło, a w dwóch nie odnotowano zmian. Mimo że tegoroczne opracowanie objęło 12 krajów więcej niż rok wcześniej, nadal występują poważne luki w dostępności danych. IQAir podkreśla, że tylko niewielka część światowej populacji ma dostęp do hiperlokalnych, aktualnych informacji o jakości powietrza.
W niektórych regionach sytuacja się pogarsza. W marcu 2025 r. administracja Trumpa zlikwidowała globalny program monitorowania jakości powietrza prowadzony przez amerykański Departament Stanu, przez co miliony ludzi straciły dostęp do tych danych. Fińskie Centrum Badawcze ds. Energii i Czystego Powietrza (CREA) informuje, że monitoring został ograniczony w 44 krajach, a w sześciu całkowicie zaprzestano pomiarów.
Frank Hammes, globalny dyrektor generalny IQAir, zwrócił uwagę, że bez monitoringu nie można w pełni zrozumieć, czym oddychamy. Podkreślił również, że szerszy dostęp do danych w czasie rzeczywistym umożliwia społecznościom podejmowanie działań, a ograniczanie emisji i przeciwdziałanie zmianom klimatu może przynieść trwałą poprawę jakości powietrza na świecie.
Najbardziej zanieczyszczone i najczystsze miasta w USA
Najbardziej zanieczyszczonym dużym miastem w Stanach Zjednoczonych było El Paso w Teksasie, natomiast południowo-wschodni Los Angeles w Kalifornii został uznany za najbardziej zanieczyszczony region w kraju. Z kolei Seattle w stanie Waszyngton wyróżniło się jako najczystsze duże miasto w USA.
Według raportu IQAir, wśród krajów najbardziej narażonych na pogorszenie sytuacji w najbliższych dniach znalazły się Niemcy, Francja, Holandia, Belgia, Wielka Brytania i Irlandia. Eksperci podkreślają, że ekstremalne warunki pogodowe, w tym rekordowe pożary w Unii Europejskiej, doprowadziły do strat gospodarczych szacowanych na co najmniej 43 mld euro. Największe szkody odnotowano w wyniku fal upałów, powodzi i susz, które zniszczyły gospodarstwa, lasy i domy w wielu regionach Europy.
źródło: medonet.pl
