Szpitale w całej Polsce alarmują, że nie stać ich na dalsze podnoszenie wynagrodzeń dla personelu. W niektórych placówkach, jak szpital w Lesku, lekarze otrzymują jedynie część należnych pensji, mimo że są zatrudnieni na umowach o pracę. Medonet informuje, że większość specjalistów pracuje na kontraktach B2B, a w niektórych szpitalach odsetek ten przekracza nawet 75 proc.
W ostatnich miesiącach głośno było o przypadkach lekarzy, którzy w krótkim czasie zarobili ogromne sumy. Przykładem jest ortopeda z Ciechanowa, który w ciągu jednego miesiąca uzyskał ponad 300 tys. zł, pracując 329 godzin na dyżurach i zabezpieczając SOR, co odpowiada pracy na około 2,5 etatu. Zestawienie przygotowane przez Instytut Sobieskiego pokazuje, że rekordowe półroczne kontrakty sięgają nawet 1,86 mln zł w szpitalu w Sandomierzu czy 1,84 mln zł na oddziale neurologii w Kutnie. Podobne kwoty pojawiają się w Koszalinie i Białymstoku.
Minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda przyznała, że w niektórych szpitalach na wynagrodzenia przeznacza się nawet 106 proc. budżetu, co stanowi poważny problem dla placówek. Zaznaczyła również, że jej zdaniem nie więcej niż 60-70 proc. budżetu szpitala powinno być przeznaczane na wynagrodzenia całego personelu, w tym lekarzy, opiekunów medycznych i administracji.
Kontrakty kontra efektywność leczenia
Dotychczasowe próby reformowania systemu wynagradzania lekarzy spotykały się z krytyką i były wycofywane przez resort zdrowia. Ostatni projekt, który zakładał powiązanie pensji medyków z numerem PESEL, również nie zyskał poparcia środowiska. W tej sytuacji coraz częściej pojawiają się propozycje, by wynagrodzenie lekarzy uzależnić od efektów ich pracy, a nie wyłącznie od liczby wykonanych procedur.
Jak zauważa Jakub Kosikowski, rzecznik prasowy Naczelnej Izby Lekarskiej, obecny system jest niespójny, ponieważ z jednej strony funkcjonują etaty, gdzie wynagrodzenie nie jest powiązane z efektami pracy, a z drugiej — kontrakty, które premiują liczbę wykonanych procedur, a nie ich jakość. Według niego, propozycje wprowadzenia modelu wynagradzania opartego na efektach leczenia, takich jak poprawa stanu zdrowia pacjentów, są interesujące i potencjalnie korzystne, jednak kluczowe są szczegóły wdrożenia, w tym sposób mierzenia efektów i dobór wskaźników.
Eksperci podkreślają, że zmiana modelu wynagradzania lekarzy wymaga gruntownej przebudowy filozofii finansowania ochrony zdrowia. Sławomir Jagieła, dyrektor Kolegium Kształcenia Podyplomowego Uniwersytetu VIZJA, wskazuje, że odejście od systemu, w którym lekarz zarabia głównie na liczbie wykonanych procedur, na rzecz wynagradzania za realną poprawę zdrowia pacjenta, to zmiana fundamentalna. Zwraca uwagę, że nie jest to prosta zamiana jednego cennika na drugi, lecz przejście od logiki produkcji świadczeń do logiki odpowiedzialności za wynik kliniczny, bezpieczeństwo pacjenta i racjonalne wykorzystanie zasobów.
Amerykańskie inspiracje i wyzwania dla Polski
W Stanach Zjednoczonych coraz większą popularność zyskują modele value-based care, Accountable Care Organizations czy płatności pakietowe, w których placówki medyczne otrzymują dodatkowe środki tylko wtedy, gdy utrzymują lub poprawiają jakość opieki. Systemy te mają zachęcać do zapobiegania zaostrzeniom chorób przewlekłych, ograniczania niepotrzebnych hospitalizacji i inwestowania w profilaktykę, zamiast premiować wyłącznie liczbę wykonanych świadczeń.
Sławomir Jagieła podkreśla, że płacenie za "postęp zdrowotny" ma sens tylko wtedy, gdy system jest odpowiednio zaprojektowany. Zwraca uwagę, że zdrowie pacjenta zależy od wielu czynników, takich jak wiek, choroby współistniejące, status społeczny, styl życia czy dostępność leków. Jeśli system opiera się na kilku prostych wskaźnikach bez uwzględnienia ryzyka, może prowadzić do selekcji pacjentów i wzrostu biurokracji, zamiast poprawy jakości leczenia.
Według eksperta, warunkiem sukcesu jest stworzenie infrastruktury pomiaru efektów, obejmującej wskaźniki kliniczne, bezpieczeństwa, dane o ponownych hospitalizacjach, śmiertelności czy powikłaniach. Różne placówki powinny być rozliczane w zależności od profilu pacjentów, którymi się opiekują, a wartość zdrowotna nie może być sprowadzana do prostego wyniku sprzedażowego.
Szanse na wdrożenie modelu jakościowego w Polsce
Eksperci są zgodni, że Polska nie powinna kopiować rozwiązań amerykańskich, lecz wypracować własny model, dostosowany do lokalnych realiów. Wskazują, że atutem polskiego systemu jest dominująca rola publicznego płatnika — Narodowego Funduszu Zdrowia, który mógłby szybciej niż rozproszkowany rynek prywatny wprowadzać standardy, mierniki i kontrakty oparte na jakości.
Najbardziej realnym miejscem do rozpoczęcia zmian jest podstawowa opieka zdrowotna, opieka koordynowana oraz leczenie chorób przewlekłych, takich jak nadciśnienie, cukrzyca czy niewydolność serca. W tych obszarach można stosunkowo łatwo określić cele, takie jak kontrola ciśnienia, liczba hospitalizacji możliwych do uniknięcia czy satysfakcja pacjenta. Wynagrodzenie powinno trafiać do zespołu opieki, a nie do pojedynczego lekarza za pojedynczą czynność.
Drugim obszarem są epizody wysokokosztowe, zwłaszcza w kardiologii, ortopedii, onkologii i opiece poszpitalnej. W tych przypadkach sensowne byłyby płatności pakietowe obejmujące nie tylko zabieg, ale także przygotowanie, rehabilitację i monitorowanie powikłań po wypisie. Szpital nie powinien być finansowo obojętny wobec powrotu pacjenta z powodu możliwego do uniknięcia powikłania, jednak konieczne są mechanizmy ochronne dla placówek przyjmujących najtrudniejszych pacjentów.
Sławomir Jagieła rekomenduje model mieszany, w którym część finansowania pozostaje stabilna, zapewniając gotowość i infrastrukturę, a druga część jest powiązana z jakością procesu i dostępnością. Dopiero trzecia, ostrożnie rosnąca część, powinna zależeć od wyniku zdrowotnego i oszczędności wygenerowanych dzięki lepszej opiece. Jego zdaniem taki kontrakt jest bardziej odporny na manipulacje i bezpieczniejszy dla pacjentów niż przeniesienie całego ryzyka na lekarzy.
źródło: medonet.pl
