Ryby są cenionym elementem zdrowej diety, bogatym w pełnowartościowe białko, kwasy omega-3 oraz witaminy, takie jak D czy grupa B. Dietetyczka Aleksandra Kureń z Centrum Respo zwraca jednak uwagę na łamach Medonetu, że określone gatunki ryb, spożywane w nadmiarze, mogą zaszkodzić szczególnie osobom starszym. Jakie ryby i dlaczego są potencjalnie niebezpieczne?
Ryby w jadłospisie seniora – korzyści i potencjalne pułapki
Większość gatunków ryb wnosi istotne korzyści zdrowotne do diety osób po 60. roku życia. Dietetyczka podkreśla, że dwa razy w tygodniu powinny one pojawiać się w menu seniorów. Dostarczają organizmowi składników odżywczych, które trudno znaleźć w innych produktach.
Ryby warto jeść — w każdym wieku — z powodu:
- witaminy D, która pomaga utrzymać zdrowie kości i zwiększać odporność,
- jodu, który jest konieczny dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy,
- kwasów omega-3 o działaniu przeciwzapalnym i dobrym wpływie na serce, układ krążenia, mózg i nie tylko,
- pełnowartościowego, lekkostrawnego białka, które u osób starszych jest szczególnie ważne dla utrzymania prawidłowego poziomu tkanki mięśniowej,
- cynku, który pomaga m.in. w regulacji odporności,
- selenu, który jest organizmowi potrzebny m.in. do ochrony przed stresem oksydacyjnym,
- witamin z grupy B, które regulują m.in. funkcjonowanie układu nerwowego.Dietetyczka zwraca uwagę, że niektóre ryby mogą negatywnie wpływać na zdrowie seniorów ze względu na zawartość takich substancji jak rtęć czy sól, a także z powodu ryzyka zakażeń związanych z surowym mięsem. Co istotne, w umiarkowanych ilościach nie powinny powodować problemów.
- Jednak niektóre rodzaje ryb mogą zaszkodzić, jeśli spożywane są w dużych ilościach.
Ryby bogate w rtęć, sól oraz surowe produkty – czego unikać?
Rtęć, będąca metalem ciężkim, może negatywnie wpływać na wiele układów w organizmie, w tym nerwowy czy pokarmowy. U osób starszych jej wysokie poziomy mogą pogarszać funkcje wątroby, a także zwiększać ryzyko choroby Alzheimera. Do gatunków ryb szczególnie bogatych w rtęć należą duże, drapieżne ryby morskie, takie jak rekin, miecznik czy tuńczyk. Mięso tych ryb powinno być jedzone tylko okazjonalnie.
Ryby bogate w sól niezalecane dla seniorów
Produkty wysokosolone, takie jak wędzone makrele, marynowane śledzie czy konserwowane owoce morza, mogą przyczyniać się do rozwoju nadciśnienia, chorób nerek oraz nowotworów żołądka. Nadmierne spożycie soli jest szczególnie niebezpieczne dla osób starszych, których naczynia krwionośne i nerki nie funkcjonują już tak wydajnie jak u młodszych.
Surowe ryby – redukcja ryzyka zakażeń
Ryby spożywane na surowo, popularne w sushi czy sashimi, niosą ryzyko transmisji bakterii, wirusów oraz pasożytów — czytamy w Medonecie. Surowe produkty pochodzące z niepewnych źródeł mogą prowadzić do infekcji norowirusami, wirusowym zapaleniem wątroby typu A czy przecinkowcami. Osłabiona odporność osób starszych może szczególnie nasilać skutki takich zakażeń.
Jakie ryby warto włączyć do jadłospisu seniora?
Chociaż niektóre gatunki ryb mogą być problematyczne, większość ryb jest cennym składnikiem zdrowej diety. Aleksandra Kureń zaleca wybór ryb lekkostrawnych i bogatych w kwasy omega-3, takich jak łosoś, dorsz, pstrąg czy makrela atlantycka. Wszystkie te gatunki doskonale nadają się do pieczenia lub gotowania, a podane z warzywami i węglowodanami złożonymi, jak ziemniaki czy kasza, stanowią pełnowartościowy posiłek.
Zamiast stosowanych w przetworach rybnych soli, zaleca się doprawianie ich aromatycznymi ziołami, które dodatkowo wspierają zdrowie dzięki przeciwutleniaczom, np. estragonem czy oregano. Seniorzy powinni pamiętać o różnorodności w diecie, która pomoże uniknąć potencjalnych zagrożeń wynikających z nadmiernego spożycia wybranych gatunków ryb.
- tuńczyka (mowa głównie o steku, tuńczyk w puszce zawiera zwykle mniejsze ilości rtęci),
- gardłosza atlantyckiego,
- marlina,
- rekina,
- miecznika,
- makrelę królewską,
- płytecznika.
- śledziach marynowanych, w zalewie czy sosie, które często zawierają nawet 2,5-3 g soli / 100 g (WHO zaleca, by dzienne spożycie soli nie przekraczało 5 g — jeśli więc jeden produkt dostarcza jej tak dużo, to prawdopodobnie przekraczamy zalecane 5 g),
- anchois, które w 100 g mają ok. 15 g soli,
- rybach w puszce oraz rybach wędzonych (choć zawierają one mniej soli niż marynowane śledzie — zwykle ok. 1 g / 100 g).
źródło: medonet.pl
